Hadithi ya Imelda

Imelda Florence Makoa ana umri wa miaka tisa. Anaishi Msimba, Kigoma, na wazazi wake na kaka yake mwenye umri wa miaka miwili Issa — ambaye pia ana Ugonjwa wa Sikoseli. Kwa pamoja, ni familia inayofahamu ugonjwa huu kutoka kila upande.

Kiharusi Kisichotambuliwa

Imelda alipokuwa na umri wa miezi minne, mama yake Zena aligundua kuna kitu kibaya. Viungo vyake vilikuwa dhaifu. Ukuaji wake haukuonekana sawa. Zena alimpeleka katika Hospitali ya Maweni jijini Kigoma, ambapo madaktari walithibitisha kuwa alikuwa amepata kiharusi na mara moja wakamfanyia uongezaji damu.

Lakini kiharusi hicho kilimwacha Imelda akihitaji plasta ya mguu — huduma ambayo Maweni haikuwa nayo. Familia ililazimika kusafiri kwenda Kituo cha Ukarabati wa Jamii Tanzania (CCBRT) jijini Dar es Salaam kuipata. Gharama hiyo haikufunikwa na bima yao. Walisafiri hata hivyo.

Licha ya haya yote, haikuwa mpaka Imelda alipofikisha umri wa miezi kumi na minane ndipo alipopata uchunguzi wake wa Ugonjwa wa Sikoseli. Miezi kumi na minne ya matibabu, safari, na hofu — kabla ya mtu yeyote kutaja kile walichokuwa wakikabiliana nacho.

Alivaa plasta ya mguu mpaka alipofikisha miaka minne. Leo, mkono na kiganja chake cha kulia bado ni dhaifu sana na vimeganda kwa sehemu. Anahudhuria tiba ya viungo mara kwa mara ili kudumisha uwezo alionao. Huenda atahitaji tiba hiyo kwa maisha yake yote.

Gharama ya Kubaki Mzima

Hadi hivi karibuni, mpango wa Mfuko wa Taifa wa Bima ya Afya (NHIF) wa familia hiyo — uliogharimu shilingi 425,000 za Tanzania — ulikuwa ukigharamia hydroxyurea kwa ajili ya Zena, Imelda, na Issa. Walipofanya upya mwanzoni mwa 2026, waligundua kuwa hydroxyurea imeondolewa kwenye mpango wao — na mpango mpya wa bima unaogharamia dawa hiyo unagharimu shilingi 972,000 za Tanzania.

Hydroxyurea si hiari. Watoto wote wawili wanahitaji vidonge vitatu kila siku. Kwa bei ya rejareja ya shilingi 1,500 kwa kidonge, hiyo ni shilingi 9,000 kwa siku — shilingi 270,000 kwa mwezi — kwa ajili ya dawa peke yake. Ni gharama kubwa mno kuliko uwezo wa familia hiyo. Zena anauza matunda. Mumewe anaendesha bodaboda.

Kufukuzwa Shuleni kwa Unyanyasaji

Ugonjwa wa Sikoseli haueleweki vizuri katika mkoa wa Kigoma. Katika shule ya serikali ya kata aliyoanza kusoma Imelda, alinyanyaswa na wanafunzi wenzake pamoja na walimu. Walimu walimfanyia adhabu ya kimwili licha ya hali yake. Mazingira hayakuwa salama.

Wazazi wake walimwandikisha katika Shule ya Bishop Mlola — shule ya Kikristo iliyopo umbali wa dakika thelathini kutoka nyumbani kwao inayotoa mazingira ya kuunga mkono zaidi. Inagharimu shilingi milioni 1.1 za Tanzania kwa mwaka kwa ada. Kuna nyakati ambapo familia hiyo hushindwa kulipa ada yote, na Imelda hukosa shule kwa wiki kadhaa mfululizo.

Kutazama Mbele

Hakuna lolote kati ya haya lililovunja moyo wa Imelda. Anaendelea na tiba yake ya viungo. Anaenda shule anapoweza. Ana lengo moja: kuwa daktari atakapokuwa mkubwa.

Hadithi yake si ya kipekee nchini Tanzania. Ni hadithi ya kile kinachotokea mtoto anapookoka — lakini mifumo inayomzunguka haiendani na mahitaji yake.